Segregacja śmieci i ich recykling. Jak zacząć zmiany od siebie?

Misja segregacja śmieci

Segregacja śmieci i ich recykling to tematy, które są aktualnie popularne na całym świecie, również w Polsce. I bardzo dobrze, ponieważ planeta “zalewana” jest odpadami, które skutecznie ją zanieczyszczają, czyniąc nieodwracalne szkody. Duży udział w tej sytuacji ma przede wszystkim fakt, że ogromna liczba osób nie segreguje śmieci, przez co nie mają one szansy zostać poddane recyklingowi. A z drugiej strony – ludzka wygoda.

Dziś z pomocą przychodzi nam Paweł Wałecki – specjalista w branży przetwórstwa tworzyw sztucznych i ex-recykler, który wraz ze swoim przyjacielem Przemkiem Poszwą – naukowcem i inżynierem – prowadzą blog eko-logicznie.com, na którym piszą, jak naprawdę wygląda ekologia. Wspólnymi siłami postaramy się wyjaśnić Ci, jak poprawnie segregować śmieci, by można było poddać je recyklingowi, a w dodatku wyjaśnimy, dlaczego w branży spożywczej stosuje się niektóre opakowania, w jaki sposób są recyklingowane i do produkcji czego mogą zostać ponownie użyte.

Segregacja śmieci – o co w tym wszystkim chodzi?

Od 1 lipca 2017 w całej Polsce działa Jednolity System Segregowania Odpadów (JSSO). Dzięki niemu odpady komunalne dzielone są na 5 frakcji (ewentualnie 6, jeśli występuje podział na szkło bezbarwne i kolorowe):

  • papier (kontener w kolorze NIEBIESKIM),
  • metale i tworzywa sztuczne (kontener w kolorze ŻÓŁTYM),
  • szkło (kontener w kolorze ZIELONYM) – w przypadku podziału na szkło bezbarwne i kolorowe, występują dwa kontenery:
    • szkło bezbarwne (kontener w kolorze BIAŁYM),
    • szkło kolorowe (kontener w kolorze ZIELONYM),
  • odpady BIO = biodegradowalne (kontener w kolorze BRĄZOWYM),
  • odpady zmieszane (najczęściej kontener w kolorze czarnym)

Dla ułatwienia, każdy kontener – poza oznaczenia kolorystycznego – jest zwykle opisany odpowiednią frakcją, a nawet ma naklejkę z wypisanymi odpadami, które należy do niego wrzucić.

Przed segregacją śmieci, koniecznie zapoznaj się z wytycznymi odpowiednich organów zajmujących się gospodarką odpadów w Twojej gminie, ponieważ mogą się one różnić (choć zwykle w małym stopniu).

segregacja śmieci

Źródło: https://naszesmieci.mos.gov.pl/

Wbrew powszechnie powtarzanemu mitowi, segregacja śmieci ma ogromny sens i wcale nie jest tak, że Ty segregujesz odpady, by później trafiły one do jednej śmieciarki, w której na nowo się wymieszają. Nowoczesne pojazdy są przystosowane do obierania posegregowanych śmieci. Posiadają specjalne przegrody na każdą z frakcji. Jeśli firma zajmująca się wywozem śmieci nie dysponuje taką śmieciarką, po każdy typ odpadów przyjeżdża inny pojazd.

To jednak nie koniec argumentów przemawiających za tym, żeby segregować. Oto kilka kolejnych:

  • segregacja śmieci = mniejsza opłata za odbiór śmieci;
  • segregacja śmieci = oszczędność energii i surowców, które można ponownie wykorzystać;
  • segregacja śmieci = dbanie o środowisko.

segregacja śmieci

Segregacja śmieci – jak poprawnie segregować śmieci?

Tak, jak już wspomnieliśmy wcześniej, by poprawnie segregować śmieci, najlepszą praktyką będzie zapoznanie się z wytycznymi odpowiednich organów zajmujących się gospodarką odpadów w Twojej gminie. Pomimo istnienia Jednolitego System Segregacji Odpadów mogą się w nieznacznym stopniu różnić. Najlepiej jest odwiedzić stronę internetową swojej gminy, gdzie takie informacje powinny się znaleźć lub zwrócić uwagę na opisy znajdujące się na kontenerach (jest to zwykle naklejka z listą odpadów, które mogą trafić do danego śmietnika).

Optymalne zasady segregowania śmieci znaleźć można na stronie internetowej Ministerstwa Klimatu. Jeśli nie odbiegają one od gminnych, można się nimi kierować. Poniżej prezentujemy informacje z Ministerstwa Klimatu na temat segregacji.

Do pojemnika na PAPIER wrzuć m.in.:

  • opakowania z papieru lub tektury;
  • gazety i czasopisma;
  • katalogi, prospekty, foldery;
  • papier szkolny i biurowy;
  • książki i zeszyty;
  • torebki papierowe;
  • papier pakowy.

Nie wrzucaj natomiast m.in.: papieru powlekanego folią i kalka, kartonów po mleku i napojach, pieluch jednorazowych i podpasek, pampersów i podkładów, worków po nawozach, cemencie i innych materiałach budowlanych, tapet, innych odpady komunalne (w tym odpadów niebezpiecznych).

Do pojemnika na METALE I TWORZYWA SZTUCZNE wrzuć m.in.:

  • butelki po napojach;
  • opakowania po chemii gospodarczej, kosmetykach (np. szamponach, proszkach, płynach do mycia naczyń itp.);
  • opakowania po produktach spożywczych;
  • plastikowe zakrętki;
  • plastikowe torebki, worki, reklamówki i inne folie;
  • plastikowe koszyczki po owocach i innych produktach; 
  • styropian;
  • puszki po napojach, sokach;
  • puszki z blachy stalowej po żywności (konserwy);
  • złom żelazny i metale kolorowe;
  • metalowe kapsle z butelek, zakrętki słoików i innych pojemników;
  • folia aluminiowa;
  • kartoniki po mleku i napojach (wielomateriałowe odpady opakowaniowe).

Nie wrzucaj natomiast m.in.: strzykawek, wenflonów i inne artykułów medycznych, odpadó budowlanych i rozbiórkowych, nieopróżnionych opakowań po lekach i farbach, lakierach i olejach, zużytych baterii i akumulatorów, zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego, innych odpadów komunalnych (w tym odpadów niebezpiecznych).

Do pojemnika na SZKŁO wrzuć m.in.:

  • butelki i słoiki szklane po napojach i żywności;
  • butelki po napojach alkoholowych;
  • szklane opakowania po kosmetykach.

Nie wrzucaj natomiast m.in.: szkła stołowego i żaroodpornego, ceramiki, doniczek, zniczy z zawartością wosku, żarówek i świetlówek, szkła kryształowego, reflektorów, nieopróżnionych opakowań po lekach, olejach, rozpuszczalnikach, termometrów i strzykawek, monitorów i lamp telewizyjnych, szyb okiennych i zbrojonych, szyb samochodowych, luster i witraży, fajansu i porcelany, innych odpadów komunalnych (w tym odpadów niebezpiecznych).

segregacja śmieci

Do pojemnika na BIO ODPADY wrzuć m.in.:

  • gałęzie drzew i krzewów;
  • liście, kwiaty i skoszona trawa;
  • trociny i kora drzew;
  • owoce, warzywa itp.

Nie wrzucaj natomiast m.in.: kości zwierząt, mięsa i padliny zwierząt, oleju jadalnego, drewna impregnowanego, płyt wiórowych i MDF, leków, odchodów zwierząt, popiołu z węgla kamiennego, innych odpadów komunalnych (w tym odpadów niebezpiecznych).

Do pojemnika na ODPADY ZMIESZANE wrzuć pozostałe odpady.

Pamiętaj też, że nie wszystkie śmieci, które “wyprodukujesz” są odpadami komunalnymi i nie wszystkie można wrzucać do powyżej wymienionych kontenerów. Należą do nich m.in.:

Takie odpady należy przekazać do Punktu Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych (PSZOK) lub Mobilnego Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych (MPSZOK).

Recykling – o co w tym wszystkim chodzi?

Recykling jest jedną z metod ochrony środowiska naturalnego, którego głównym celem jest zmaksymalizowanie ponownego wykorzystania odpadów, przy jednoczesnym zminimalizowaniu nakładów na ich przetwarzanie. 

Zdecydowana większość tworzyw, które kupujemy każdego dnia – a więc zarówno te, które są wykonane z plastiku, papieru, aluminium i innych metali czy szkła – nadaje się do tego, by ponownie je wykorzystać. Dzięki temu chroni się naturalne surowce, służące do wytworzenia kolejnych odpadów, a także te, które służą do późniejszego ich przetwarzania.

Żeby recykling był jednak możliwy, konieczna jest odpowiednia segregacja śmieci, o której pisaliśmy już wyżej. Ważne jest również to, że opakowań przed wyrzuceniem nie trzeba myć (chyba, że w wytycznych gminy znajdziesz inną informację). Wystarczy je tylko opróżnić. Śmieci surowcowe czyści się mechanicznie w sortowni, dlatego nie musisz już marnować wody w domu

Z poddanego recyklingowi papierowi powstaje masa celulozowa, a z niej papier gotowy do ponownego wykorzystania.

segregacja śmieci

Źródło: https://naszesmieci.mos.gov.pl/

Z poddanego recyklingowi metalu i tworzyw sztucznych powstaje granulat, a z niego np. meble ogrodowe, odzież polarowa, specjalistyczna odzież sportowa, namioty, plecaki, buty. 

segregacja śmieci

Źródło: https://naszesmieci.mos.gov.pl/

Z poddanego recyklingowi szkła powstaje stłuczka szklana, a ją – w hutach szkła – przetapia się na kolejne produkty.

segregacja śmieci

Źródło: https://naszesmieci.mos.gov.pl/

Z poddanych recyklingowi odpadów biodegradowalnych powstaje nawóz dla roślin oraz biogaz.

segregacja śmieci

Źródło: https://naszesmieci.mos.gov.pl/

Odpady zmieszane dzieli się w sortowni na odpady organiczne i te, które nadają się do recyklingu. W idealnej sytuacji tego typu śmieci nie powinno być wcale.

segregacja śmieci

Źródło: https://naszesmieci.mos.gov.pl/

Warto wiedzieć, że szkło nadaje się w ok. 90% do recyklingu, natomiast aluminium w ok. 80%, a nie – wbrew powielanym informacjom – w 100%. Jeśli chodzi o tworzywa sztuczne, powstają one z pochodnych ropy naftowej. Dzięki poddawaniu ich recyklingowi, nie ma potrzeby zużywania kolejnych zasobów ropy do ich produkcji (warto wiedzieć, że zasoby ropy są ograniczone, a jej wydobycie bardzo drogie). Z kolei recykling papieru pozwala ratować drzewa (59 kg makulatury pozwala uratować 1 drzewo).

Oprócz tego, że dzięki recyklingowi oszczędzasz ograniczone zasoby naturalne i zmniejszasz swój negatywny wpływ na środowisko, sprzyja on również gospodarce, a także sprawia, że zmniejsza się liczba wysypisk śmieci, a w “zielonej gospodarce” powstają nowe miejsca pracy.

Recykling popularnych opakowań spożywczych

Na przykładach produktów sprzedawanych za pośrednictwem naszego wirtualnego targu prawdziwego jedzenia, pokażemy Ci teraz, jakie opakowania najczęściej używa się do produktów spożywczych. Dowiesz się również, z czego są wykonane, do którego kontenera na śmieci powinny trafić (o ile wymagania w kwestii gospodarki odpadami w Twojej gminie nie są inne – pisaliśmy o tym wyżej), czy można je poddać recyklingowi i co może z nich powstać po tym procesie.

segregacja śmieci

Foremki aluminiowe

  • Co najczęściej się w nie pakuje? Pasztety pieczone, ciasta.
  • Z czego są wykonane? Z aluminium.
  • Do którego kontenera na śmieci powinny trafić? Do pojemnika na metale i tworzywa sztuczne (o ile wytyczne gminy nie mówią inaczej).
  • Czy da się je recyklingować? Aluminium – według dostępnych źródeł – jest w Polsce odzyskiwany w 80%. Dbaj o to ten surowiec, pilnuj by trafił on do w strumienia, który daje szanse na odzyskanie go. Aluminium – w przeciwieństwie do tworzyw sztucznych – nie da się w zasadzie wyprodukować w większej ilości. Ten surowiec bardzo trudno odzyskać, gdy proces jego przetwórstwa zanieczyszczony zostanie żelazem.
  • Co może z nich powstać po recyklingu? Po recyklingu aluminium zostanie wykorzystane do produkcji kolejnych tego typu foremek, ale też chociażby puszek do napojów gazowanych, ram do rowerów. 

 

segregacja śmieci

Butelki z polietylenu

  • Co najczęściej się w nie pakuje? Mleko, kefiry, maślanki.
  • Z czego są wykonane? Butelki są wykonane z wysokiej gęstości polietylenu. Korki – z tożsamego materiału o innych właściwościach mechanicznych i przetwórczych. Etykieta to papier.
  • Do którego kontenera na śmieci powinny trafić? Papierowa etykieta do pojemnika na papier, a butelka i korek do pojemnika na metale i tworzywa sztuczne (o ile wytyczne gminy nie mówią inaczej).
  • Czy da się je recyklingować? Jest to całkiem niezłe opakowanie pod względem odzysku. Polietylen to surowiec pożądany, ze względu na swoje właściwości. Mimo panującej opinii, że powinno się stosować etykiety papierowe na butelkach, nie do końca jest to dobre rozwiązanie, ponieważ utrudnia odzysk. Lepszym rozwiązaniem wydają się nadruki. Jeśli jednak podczas segregacji rozdzielimy etykietę oraz butelkę i korek, każdy z elementów zostanie poddany recyklingowi.
  • Co może z nich powstać po recyklingu? Polietylen wykorzystywany do produkcji rur. W niewielkiej ilości wykorzystuje się go również w aplikacjach doniczkowych i kanistrowych. Papier z kolei, zostaje przetworzony na masę celulozową, dzięki czemu można z niego wyprodukować kolejny papier.

 

segregacja śmieci

Butelki PET (surowiec PET transparent, korek HDPE/PP, etykieta PP)

  • Co najczęściej się w nie pakuje? Wodę i napoje butelkowane.
  • Z czego są wykonane? Butelka wykonana jest z PET, zakrętka z HDPE lub PP, etykieta z PP/
  • Do którego kontenera na śmieci powinny trafić? Do pojemnika na metale i tworzywa sztuczne (o ile wytyczne gminy nie mówią inaczej).
  • Czy da się je recyklingować? Butelka jest symbolem nadmiaru w generacji jednorazowych opakowań, w takiej wersji jest to jedno z najlepiej zaprojektowanych opakowań do recyklingu, a rynek chętnie wykorzystuje te odpady do produkcji nowych wyrobów. PET i poliolefiny (PE/PP), po uprzednim zmieleniu, pozwalają się łatwo separować w procesie flotacji, ze względu na różnice gęstości tych surowców. Następnie etykietę i korek rozdziela się w procesie wirowania. Etykieta to folia PP – dość problematyczna w odzysku ze względu na ilość farby stosowanej do nadania jej właściwości estetycznych, jednak wciąż możliwa do recyklingu. 
  • Co może z nich powstać po recyklingu? Odzyskany PET ma bardzo wiele zastosowań: polary, miski kuchenne, żywice poliestrowe. Na Zachodzie spotykamy się z kompozytami rPET w butelkach warstwowych – wewnątrz warstwa nowego PET, z zewnątrz recyklatu. Nakrętki wykorzystuje się do produkcji tanich wyrobów np. kółek do śmietników. Z kolei folia PP, przy wyższych cenach surowców, wykorzystywana jest jako dodatek do mnie wymagających wyrobów wtryskowych. 

segregacja śmieci

Kubeczki PS/PP

  • Co najczęściej się w nie pakuje? Jogurty, serki.
  • Z czego są wykonane? Z polistyrenu lub polipropylenu.
  • Do którego kontenera na śmieci powinny trafić? Do pojemnika na metale i tworzywa sztuczne (o ile wytyczne gminy nie mówią inaczej). 
  • Czy da się je recyklingować? Wypraska PS/PP produkowana jest w technologii formowania próżniowego lub wtrysku z deklem z folii aluminiowej. Na opakowania takie trzeba patrzeć z dwóch płaszczyzn: jedna to założenia projektowe (mimo cienkich ścianek opakowań, są one bardzo wytrzymałe), druga – surowcowa. W założeniach tego typu opakowania nie są zaprojektowane pod względem odzysku, poza energetycznym (spalaniem). W tych opakowaniach nie ma unifikacji surowcowej. Wyroby są optycznie podobne, natomiast surowce (polistyren i polipropylen) nie dają się ze sobą połączyć, a minimalne zanieczyszczenia między surowcami blokują możliwość poprawnego recyklingu. Dobrze rozdzielone surowce, bądź też pochodzące z homogenicznych źródeł dobrze nadają się do recyklingu oraz ponownego wykorzystania – nawet do produkcji wymagających wyrobów. Brak homogeniczności strumienia sprawi, że będzie musiał jednak trafić do spalenia. Dlatego tak ważna jest w tym przypadku odpowiednia segregacja.
  • Co może z nich powstać po recyklingu? Po recyklingu powstaną z nich m.in: doniczki rozsadowe do roślin, opakowania do transportu części samochodowych.

segregacja śmieci

Opakowania bag in box

  • Co najczęściej się w nie pakuje? Soki NFC.
  • Z czego są wykonane? Karton, folia warstwa, zawór PA/PE.
  • Do którego kontenera na śmieci powinny trafić? Folia i zawór do pojemnika na metale i tworzywa sztuczne (o ile wytyczne gminy nie mówią inaczej), natomiast karton do pojemnika na papier (o ile wytyczne gminy nie mówią inaczej). 
  • Czy da się je recyklingować? Opakowanie na pierwszy rzut oka wydaje się proste, a jego niewątpliwą zaletą jest możliwość sprasowania go po wykorzystaniu, a także bardzo efektywnego transportu do producenta, czego nie można powiedzieć o rozwiązaniach butelkowych, które są tak naprawdę transportem powietrza. Karton, mimo obecnej nadpodaży, daje się odzyskiwać. Zawór to wyrób składający się z dużej ilości małych części z różnych surowców. Niestety – jego jedyną drogą odzysku jest odzysk energetyczny. Folia do złudzenia przypomina taką ze zgrzewek z wodą, czy taką, w jaką są czasami pakowane nowe wyroby. To niestety dość mylne wrażenie. Jest to wyrób wielowarstwowy, mający na celu długie i bezpieczne przechowywanie produktu. Na warstwy składają się folia LDPE oraz Evoh lub folia aluminiowa. Takie konstrukcja utrudnia odzysk konwencjonalny. Pozostaje jedynie szansa na odzysk energetyczny lub plastic lumber (deski, które spotykamy na molach i promenadach nad morzem). Opis części surowcowej nie jest zbyt optymistyczny, natomiast wynika on z chłodnej kalkulacji w stosunku do oczekiwań klienta. 5-10l pojemniki zwrotne lub nadające się do odzysku mógłby spowodować 60-70% wzrost ceny soku. 
  • Co może z nich powstać po recyklingu? Plastic lumber – deski, które spotykamy na molach i promenadach nad morzem.

segregacja śmieci

Szkło z nakrętką metalową

  • Co najczęściej się w nie pakuje? Mleko, jogurty, soki, kefiry, maślanki, serki, śmietanę.
  • Z czego są wykonane? Słoiki wykonane są ze szkła, a nakrętki są metalowe.
  • Do którego kontenera na śmieci powinny trafić? Słoiki powinny trafić do pojemnika na szkło (o ile wytyczne gminy nie mówią inaczej), a nakrętki do pojemnika na metal i tworzywa sztuczne (o ile wytyczne gminy nie mówią inaczej). Warto pamiętać o tym, że słoiki przed wyrzuceniem wystarczy opróżnić, nie trzeba ich myć (o ile wytyczne gminy nie mówią inaczej).
  • Czy da się je recyklingować? Szkło nadaje się do recyklingu. Powinniśmy jednak dbać o to, by do kontenerów na szkło nie wrzucać ceramiki, ponieważ zaśmieca ona strumień szkła nadającego się do odzyskania i znacząco zwiększa odpadowość produkcji. Również metalowe nakrętki nadają się do recyklingu.
  • Co może z nich powstać po recyklingu? Po recyklingu, zarówno ze szkła, jak i z metalowych nakrętek mogą powstać znów te same wyroby. 

segregacja śmieci

Karton

  • Co najczęściej się w nie pakuje? W Lokalnym Rolniku pakujemy w karton Twoje zakupy.
  • Z czego są wykonane? Z kartonu.
  • Do którego kontenera na śmieci powinny trafić? Do pojemnika na papier (o ile wytyczne gminy nie mówią inaczej).
  • Czy da się je recyklingować? Karton nadaje się do recyklingu.
  • Co może z nich powstać po recyklingu? Z recyklingowanego kartonu powstają m.in. wytłaczanki do jajek oraz nowe kartony. Ze względu na skracanie włókien celulozowych podczas powtórnego przetwarzania, ten surowiec po 2-3 ponownych wykorzystaniach degraduje.
  • Dlaczego nie odbieramy kartonów od Klientów? Rozwożeniem zamówień z naszego portalu zajmują się kurierzy, które po dostarczeniu zakupów do Klientów nie wracają już na nasz magazyn (aż do czasu kolejnej dostawy). Nie chcemy zwiększać śladu węglowego, dlatego zdecydowanie lepszą opcją będzie, jeśli karton wykorzystasz w swoim domu (np. do przechowywania, zabawy dla zwierząt lub dla dzieci) lub rozłożysz go i wrzucisz do odpowiedniego pojemnika na odpady. Możesz też oczywiście zbierać kartony – jeśli masz na to warunki – i sprzedawać do skupu makulatury. Jeśli chcesz, porozmawiaj z Koordynatorem Twojego punktu odbioru. Być może ma w punkcie na tyle miejsca, by odebrać od Ciebie karton i ponownie go wykorzystać. 

Gama opakowań spożywczych jest na rynku ogromna. Zdecydowana większość z nich ma bardzo skomplikowaną konstrukcję, a wszystkiemu winna jest tak naprawdę ludzka wygoda. 

Gdyby nie to, że wielu z nas chciałoby chociażby, by wędlina była ważna przez kilka kolejnych tygodni (zamiast kupić tę samą, ale na wagę, która wytrzyma tylko kilka dni), przyprawy bez problemu mieściły się w szufladzie (zamiast trzymać je w słoiczkach), a mus owocowy dla dziecka był w formie bezpiecznej w użytkowaniu tubki, problem opakowaniowy występowałby z pewnością na dużo mniejszą skalę. Ludzka wygoda i fakt, że ceny surowców wykorzystywanych do produkcji nieekologicznych opakowań wciąż maleją, sprawiają, że ilość odpadów niestety najprawdopodobniej zbyt szybko się nie zmniejszy.

Większość osób uważa, że w idealnym świecie wszystkie produkty spożywcze powinny być pakowane w szkło. W zasadzie można się zgodzić z tym stwierdzeniem, ale trzeba zaznaczyć, że szkło nie jest w stanie spełniać wszystkich funkcji, które są możliwe dla innego rodzaju opakowań. W dodatku, warto pamiętać również o tym, że produkty pakowane w szkło są często droższe i cięższe, przez co przyczyniają się do większego zużycia paliwa podczas transportu, a co za tym idzie – do emisji większej ilości spalin. Dlatego – zanim kolejny raz ocenimy danego producenta za stosowane opakowanie – zastanówmy się, czy bylibyśmy w stanie płacić za produkty spożywcze kilkukrotnie więcej, by otrzymywać je w szkle. 

W Lokalnym Rolniku cały czas monitorujemy to, co dzieje się na rynku opakowań przyjaznych środowisku i w momencie, kiedy staną się one dostępne pod kątem praktycznym, ekonomicznym, logistycznym, higienicznym, itd , będziemy je proponować wytwórcom, którzy sprzedają za pośrednictwem naszego portalu.

Na szczęście – nawet kupując w innych opakowaniach niż szklane – wciąż możemy wiele zrobić, by ratować planetę. Pierwszym krokiem niech będzie odpowiednia segregacja śmieci (która w wielu przypadkach da im szansę na drugie “życie”) lub ponowne ich wykorzystanie w warunkach domowych, jeśli oczywiście jest to możliwe. Ale to już temat na osobny wpis.

Źródło pomocnicze: https://naszesmieci.mos.gov.pl/
Źródło pomocnicze:https://www.gov.pl/web/klimat/zasady-segregowania-odpadow-komunalnych
Źródło pomocnicze: http://eko-logicznie.com/

sezonownik lokalnyrolnik,pl

Trafiłeś tu zapewne wpisując w wyszukiwarkę frazę “segregacja śmieci”, czytając nasz newsletter, śledząc nas na Facebooku lub będąc stałym gościem na naszym blogu. Jakkolwiek się to nie stało, bardzo się cieszymy, że jesteś i zachęcamy do zakupów na naszym wirtualnym targu prawdziwego jedzenia!
Podziel się
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *